ICH Q3B ve Q3C: İlaçta Safsızlıklar ve Kalıntı Çözücüler

ICH Q3B Nedir? Bozunma Ürünleri ve Nitelendirme Eşikleri

ICH Q3B ve Q3C: Yeni İlaç Ürünlerinde Safsızlıklar ve Kalıntı Çözücüler Rehberi

İlaç geliştirme sürecinde kalite güvencesinin en kritik boyutlarından biri, üründe bulunan istenmeyen bileşenlerin — yani safsızlıkların — kontrol altında tutulmasıdır. ICH (International Council for Harmonisation), bu alanda dünya genelinde uyumlu standartlar oluşturmak amacıyla bir dizi Q3 rehberi yayımlamıştır. Bu yazıda, yeni ilaç ürünlerindeki bozunma ürünlerini ele alan Q3B ile üretim sürecinden kalan çözücüleri düzenleyen Q3C rehberlerini detaylı şekilde inceliyoruz.

ICH Q3B Nedir?

ICH Q3B (R2) — Yeni İlaç Ürünlerinde Safsızlıklar rehberi, etkin maddeyi değil; bitmiş ilaç ürününü (tablet, kapsül, çözelti vb.) içinde oluşan safsızlıkları kapsar. Bu safsızlıklar genellikle iki şekilde ortaya çıkar:

• Bozunma ürünleri: Etkin maddenin depolama, ışık, nem veya sıcaklık etkisiyle zamanla parçalanmasından oluşan bileşikler
• Etkileşim ürünleri: Etkin madde ile yardımcı maddeler (eksipiyanlar) veya ambalaj malzemesi arasındaki reaksiyonlar sonucu oluşan bileşikler

Q3B, Q3A'nın (etkin madde safsızlıkları) tamamlayıcısıdır. İki rehber birlikte, bir ilacın hem hammadde hem de bitmiş ürün aşamasındaki safsızlık profilini kapsamlı biçimde ele alır.

Q3B'nin Temel İlkeleri

1. Raporlama, Tanımlama ve Nitelendirme Eşikleri

Rehber, günlük doza bağlı olarak üç kademeli bir eşik sistemi tanımlar:

• Raporlama eşiği: Bu seviyenin üzerindeki her safsızlık, analiz sonuçlarında raporlanmalıdır.
• Tanımlama eşiği: Bu seviyenin üzerindeki safsızlıkların kimyasal yapısı belirlenmelidir.
• Nitelendirme eşiği: Bu seviyenin üzerindeki safsızlıkların güvenlik açısından değerlendirilmesi gerekir.

Eşikler, ilacın maksimum günlük dozuna göre değişir. Doz ne kadar yüksekse eşikler o kadar düşük tutulur.

2. Stabilite Çalışmaları ile İlişki

Q3B, ICH Q1A stabilite rehberiyle sıkı sıkıya bağlantılıdır. Raf ömrü boyunca gerçekleştirilen stabilite çalışmaları, ürün içinde zamanla oluşabilecek bozunma ürünlerinin izlenmesi için temel veri kaynağıdır.

3. Nitelendirme Yaklaşımları

Bir safsızlığın güvenli kabul edilmesi için toksikolojik literatürde değerlendirilmiş olması ya da özel toksikoloji çalışmalarıyla desteklenmesi gerekir.

ICH Q3C Nedir?

ICH Q3C — Safsızlıklar: Kalıntı Çözücüler rehberi, ilaç üretiminde kullanılan ve üründe iz miktarda kalabilen organik çözücüleri ele alır. Rehber şu anda Q3C (R9) revizyonuna ulaşmıştır.

Çözücü Sınıflandırması

İzin Verilen Günlük Maruziyet (PDE)

PDE, bir hastanın günlük olarak güvenle maruz kalabileceği çözücü miktarını ifade eder:

PDE (mg/gün) = NOAEL veya LOAEL × 50 / (F1 × F2 × F3 × F4 × F5)

Burada F1–F5; hayvan türü farkları, çalışma süresi ve toksisite ciddiyeti gibi belirsizlik faktörlerini temsil eder.

Q3B ve Q3C Neden Birlikte Değerlendirilir?

Her iki rehber de bir ilaç ürününün nihai kalite ve güvenlik profilini oluşturan safsızlık kontrol stratejisinin parçalarıdır:

• Q3A → Etkin maddedeki safsızlıklar
• Q3B → Bitmiş üründeki bozunma/etkileşim ürünleri
• Q3C → Üretim sürecinden kalan çözücüler
• Q3D → Elementel safsızlıklar

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Analitik yöntemlerin duyarlılığı, eşik değerlerinin altındaki seviyeleri tespit edebilmelidir.
2. Zorlanmış bozunma çalışmaları, olası bozunma ürünlerinin erken belirlenmesine yardımcı olur.
3. Çözücü seçiminde mümkün olduğunca Sınıf 3 çözücüler tercih edilmelidir.
4. Ruhsatlı ürünler için de güncel PDE değerlerine uyum beklenir.

ICH Q3B ve Q3C rehberleri, hastaların maruz kaldığı istenmeyen kimyasal bileşenlerin bilimsel temelli ve küresel olarak uyumlu bir çerçevede kontrol edilmesini sağlar. Bu rehberlerin doğru uygulanması, ruhsat başvurularının onay sürecini hızlandırırken hasta güvenliğinin korunmasına da katkıda bulunur.

Tüm talepleriniz için bize ulaşın.
Hizmetlerimiz ile ilgili güncel haberler ve paylaşımlar için bizi LinkedIn üzerinden takip edebilirsiniz.
En yeni blog yazılarımızdan haberdar olmak için Instagram hesabımızı takip edin.